Từ cô gái bản làng đến giảng đường sư phạm
Sinh ra trong một gia đình dân tộc Tày ở vùng núi Thái Nguyên, cô Trà lớn lên trong một môi trường mà cơ hội học tập khi ấy còn khá hạn chế. Trong gia đình và dòng họ, chưa từng có ai học đại học hay bước ra khỏi biên giới Việt Nam.
Tiếng Anh đến với cô khá muộn. Ngày đầu ở lớp học mới, không thể trả lời một câu hỏi đơn giản bằng tiếng Anh, cô từng cúi đầu vì xấu hổ. Nhờ sự động viên của thầy cô và bạn bè, cô dần tiến bộ và nhận ra tiếng Anh không chỉ là một môn học, mà còn là cánh cửa mở ra thế giới. Cũng từ đó, ước mơ trở thành giáo viên dần hình thành: cô mong những học sinh giống mình ngày trước sẽ không còn cúi đầu vì sợ hãi trước một câu hỏi bằng tiếng Anh.
Con đường đến giảng đường đại học của cô cũng không hề thẳng. Sau khi tốt nghiệp THPT, cô từng thi trượt đại học. Một thời gian đi làm khiến cô nhận ra mình vẫn muốn trở lại với con đường học tập. Năm sau, cô tiếp tục ôn thi và trở thành sinh viên khoa Ngoại Ngữ - Trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên niên khóa 2002-2006.
Những năm tháng trên giảng đường đã đặt nền móng cho hành trình nghề nghiệp, cho cô kiến thức, tình yêu nghề và động lực để tiếp tục học hỏi.
Rời giảng đường, cô Trà trở về một ngôi trường vùng quê và bắt đầu những năm đầu đứng lớp. Chính thực tế ấy dạy cô những điều sách vở không thể dạy: biết lắng nghe học sinh, nhìn lại chính mình và không ngừng hoàn thiện. Những góp ý từ đồng nghiệp và Ban Giám hiệu trở thành những bài học quý giá, giúp cô từng bước trưởng thành và tìm được hướng đi riêng trong nghề.
Bước ngoặt từ một câu hỏi: “Mình có thể đi xa hơn không?”
Bước ngoặt đến khi cô Trà tham gia các khóa bồi dưỡng theo Đề án Ngoại ngữ Quốc gia. Tại đây, cô có cơ hội gặp gỡ những giảng viên trẻ năng động và lần đầu biết đến nhiều chương trình học bổng, cơ hội học tập quốc tế và những cộng đồng giáo viên rộng lớn hơn.
Cô muốn thử sức nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu. Và rồi, cô học được một điều tưởng như rất đơn giản nhưng đã thay đổi hành trình của mình: học cách hỏi.
Cô chủ động tìm đến những người đi trước, lắng nghe, học hỏi và từng bước biết cách tìm kiếm cơ hội, chuẩn bị hồ sơ và bước ra khỏi những giới hạn quen thuộc.
Những cánh cửa đóng lại và hành trình bước ra thế giới
Hành trình đến với học bổng Fulbright TEA là một bước ngoặt quan trọng. Năm 2017, cô nộp hồ sơ, vượt qua vòng hồ sơ và phỏng vấn nhưng chưa được lựa chọn. Thay vì dừng lại, cô tự nhủ: “Nếu không được lần này thì sẽ là lần sau.” Năm 2018, cô tiếp tục thử sức và được lựa chọn tham gia chương trình Fulbright TEA của Chính phủ Hoa Kỳ.
Hành trình ấy mở ra một thế giới mới, nơi cô được học tập trong môi trường quốc tế, gặp gỡ những nhà giáo đến từ nhiều quốc gia và nhận ra rằng xuất phát điểm không quyết định giới hạn của một con người; điều quan trọng là dám bước ra, không ngừng học hỏi và thay đổi chính mình.
Nhưng điều quý giá hơn cả là những gì cô mang trở về.
Trở lại trường, cô càng nhận rõ rằng với nhiều học sinh ở Thái Nguyên, cơ hội được gặp gỡ, trò chuyện và thực hành tiếng Anh với bạn bè quốc tế vẫn còn rất ít. Cô tự hỏi: “Nếu những cánh cửa ấy đã mở ra cho mình, liệu mình có thể tìm cách mở chúng cho học sinh?”
Từ câu hỏi đó, những hoạt động kết nối quốc tế dần trở thành một phần trong hành trình nghề nghiệp của cô.
Từ năm 2017 đến nay, cô là một trong những điều phối viên tích cực của VietSkype – dự án kết nối một-một giữa học sinh Việt Nam và học sinh Trường Trung học Duluth, bang Georgia, Hoa Kỳ. Thông qua những cuộc trò chuyện trực tuyến, học sinh có cơ hội thực hành nghe – nói tiếng Anh trong những tình huống giao tiếp thực tế, đồng thời rèn luyện sự tự tin, khả năng giao tiếp và nhiều kỹ năng mềm khác. Trong 9 năm qua, hàng trăm học sinh tại các trường THPT trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã có cơ hội hưởng lợi từ dự án.
Từ những mối quan hệ và trải nghiệm có được sau chuyến đi Mỹ, cô tiếp tục tìm cách mở rộng những kết nối ấy. Cô khởi xướng dự án Worldchat, kết nối giáo viên và học sinh của 10 trường THPT trên khắp Việt Nam với giáo viên và học sinh đến từ Canada, Hàn Quốc, Vương quốc Anh và một số quốc gia khác. Qua những buổi giao lưu, học sinh không chỉ có thêm môi trường để sử dụng tiếng Anh mà còn được tìm hiểu về văn hóa, cuộc sống và cách học tập của bạn bè quốc tế. Với cô, mỗi cuộc trò chuyện không đơn thuần là một giờ thực hành tiếng Anh. Đó còn là cơ hội để học sinh nhận ra rằng thế giới rộng lớn hơn những gì các em vẫn nhìn thấy mỗi ngày – và rằng các em cũng có thể trở thành một phần của thế giới ấy.
Cùng với việc đưa thế giới đến gần học sinh hơn, cô Trà cũng tìm cách tạo ra những môi trường học tập ngay trong chính ngôi trường của mình. Cô thành lập tủ sách tiếng Anh ngoài trời, tạo điều kiện để học sinh dễ dàng tiếp cận với sách, hình thành thói quen đọc và sử dụng tiếng Anh một cách tự nhiên hơn.
Từ mô hình này, cô tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm và hướng dẫn giáo viên tại một số trường THPT khác trong tỉnh Thái Nguyên xây dựng tủ sách và tổ chức các hoạt động đọc sách tương tự. Với cô, một sáng kiến chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó có thể tiếp tục được nhân lên và mang lại lợi ích cho nhiều học sinh hơn.
Những hoạt động ấy dần tạo nên những thay đổi trong học sinh. Từ những em còn e dè khi sử dụng tiếng Anh, nhiều em trở nên tự tin hơn, yêu thích môn học hơn và chủ động tìm kiếm những cơ hội học tập mới. Một số em sau đó đã tiếp tục hành trình của mình thông qua các chương trình học bổng và cơ hội học tập ở nước ngoài.
Với cô Trà, đó là một niềm vui đặc biệt: những cơ hội từng giúp cô thay đổi cách nhìn về thế giới nay được tiếp tục trao cho thế hệ học trò.
Trong công việc chuyên môn, cô tích cực tham gia các hoạt động của Sở Giáo dục và Đào tạo, đồng thời từ năm 2018 đến năm 2025, cô liên tục tham gia các hội thảo VietTESOL và nhiều workshop với vai trò báo cáo viên. Tại đây, cô chia sẻ những trải nghiệm học tập quốc tế, kinh nghiệm giảng dạy và những cách làm mới được đúc kết từ thực tế lớp học.
Với cô, mỗi lần chia sẻ cũng là một cơ hội để học hỏi và kết nối. Một kinh nghiệm có thể trở thành một ý tưởng mới trong lớp học của đồng nghiệp, một kết nối có thể mở ra thêm cơ hội cho giáo viên và học sinh ở một nơi khác. Và để có thể tiếp tục mở thêm những cánh cửa ấy cho học sinh, cô hiểu rằng người giáo viên cũng cần không ngừng mở rộng chính mình.
Những cánh cửa tiếp nối
Từ năm 2019, cô bắt đầu hành trình chinh phục học bổng Thạc sĩ tại Vương quốc Anh. Bốn năm với ba lần hồ sơ chưa thành công, cô vẫn tiếp tục nhìn lại, học hỏi và hoàn thiện hồ sơ cho những cơ hội tiếp theo.
Năm 2023, sự kiên trì ấy được đền đáp khi cô nhận học bổng toàn phần của British Council và Ulster University cho chương trình Thạc sĩ TESOL tại Vương quốc Anh. Hành trình này không chỉ giúp cô đào sâu chuyên môn mà còn củng cố niềm tin rằng những lần chưa thành công có thể trở thành cơ hội để mình trưởng thành hơn.
Từ người học đến người truyền cảm hứng
Hành trình học tập quốc tế của cô Trà tiếp tục với học bổng Manaaki và chương trình NZELTO tại New Zealand. Nếu Hoa Kỳ mở ra trải nghiệm quốc tế đầu tiên, Vương quốc Anh giúp cô phát triển sâu hơn về chuyên môn, thì New Zealand lại mang đến một trải nghiệm đặc biệt: trở thành một người học một lần nữa.
Ở mỗi hành trình, cô không chỉ mở rộng hiểu biết và góc nhìn về nghề giáo, mà còn mang về những ý tưởng và cảm hứng mới để tiếp tục tạo cơ hội cho học sinh, đặc biệt là học sinh ở những vùng còn ít điều kiện tiếp cận với tiếng Anh và thế giới.
Từ giảng đường năm xưa đến hành trình tiếp nối ngọn lửa
Nhìn lại chặng đường đã qua, từ một cô gái bắt đầu học tiếng Anh khá muộn đến những lớp học ở Hoa Kỳ, Vương quốc Anh và New Zealand, cô Lương Thị Hương Trà vẫn giữ cho mình một tinh thần dám thử và không ngừng học hỏi. Những lần chưa thành công không khép lại hành trình, mà trở thành những bài học để cô tiếp tục bước đi.
Có lẽ đó cũng là điều cô tin vào giáo dục: không phải ai cũng bắt đầu từ cùng một điểm, nhưng mỗi người đều có thể lựa chọn cách mình tiến về phía trước.
Cô từng cần một người chỉ cho mình biết rằng thế giới còn có những cơ hội khác. Vì thế, khi có cơ hội bước ra thế giới, cô chọn mang những điều mình học được trở về với học sinh và đồng nghiệp, để những cơ hội ấy không chỉ dừng lại ở hành trình của riêng mình.
Và điều cô muốn nhắn gửi nhất tới những người trẻ đang đứng trước những lựa chọn đầu tiên của cuộc đời là: Hãy dám ước mơ. Hãy dám hỏi. Hãy dám thử.
Có thể lần đầu tiên chúng ta chưa đủ tốt. Có thể sẽ có những cánh cửa chưa mở. Nhưng đừng vội nghĩ đó là dấu chấm hết. Hãy cho mình thêm một cơ hội.
Bởi đôi khi, điều thay đổi cuộc đời không nằm ở nơi chúng ta bắt đầu, mà ở việc chúng ta có đủ can đảm để bước tiếp hay không.
Một ngọn lửa được thắp lên từ giảng đường năm ấy, theo cô đi qua những bản làng, những lớp học và những đất nước xa xôi – để hôm nay, tiếp tục được trao lại cho những thế hệ học trò.